در عمل تقریباً هر ساختمانی است که ریسک انتشار آتش یا دود در آن وجود دارد و تجمع افراد در آن قابل توجه است، از ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق به شمار میرود. اما برای تعیین دقیقتر باید به مقررات داخلی (مثلاً مقررات ملی ایران، ضوابط آتشنشانی شهرها) و استانداردهای بینالمللی (مثل IBC — International Building Code، NFPA) نگاه کنیم. فهرست زیر به شکل خلاصه نشان میدهد چه ساختمان هایی نیاز به درب ضد حریق دارند:
- ساختمانهای مسکونی بیشتر از ۶ طبقه در بخش راهروها و پارکینگ
- ساختمانهای تجاری و اداری در ورودیهای اصلی
- مراکز درمانی و بیمارستانها در راهروها
- مدارس و مراکز آموزشی در ورودی کلاسها، راهپلهها و موتورخانهها
- ساختمانهای صنعتی و انبارها
- پارکینگهای سرپوشیده و موتورخانهها در ورودیها و اتصالات به ساختمان اصلی الزامی
- هتلها و مراکز اقامتی
در ارزیابیهای مهندسی ایمنی ساختمان، انتخاب دربهای مقاوم در برابر حریق بخشی حیاتی از طراحی سامانههای حفاظت غیرفعال در برابر آتشسوزی (Passive Fire Protection) به شمار میآید. این مؤلفهها نقشی تعیینکننده در تفکیک فضاهای پرخطر، حفظ یکپارچگی سازه و ایجاد مسیرهای امن تخلیه ایفا میکند. به این ترتیب در بسیاری از سازهها نصب دربهای ضد حریق برای ایمنسازی ساختمان در برابر حریق ، به عنوان یکی از کلیدیترین عناصر الزامی است تا نه تنها از گسترش آتش، دود و گازهای سمی جلوگیری کنند، بلکه خسارات مالی را کاهش دهند.
کدام ساختمانهای تجاری و اداری نیاز به درب ضد حریق دارند؟
در ساختمانهای تجاری و اداری، الزام به نصب درب ضد حریق بر اساس مقررات ملی ساختمان ایران (مبحث سوم) و ضوابط آتشنشانی تهران ضروری است، به ویژه برای سازههایی با بیش از چهار طبقه یا دارای مساحت وسیع که ریسک حریق بالایی دارند. این دربها باید در ورودیهای اصلی، نقاط تقسیمبندی فضاها (مانند جدا کردن بخشهای مختلف برای کنترل آتش) و نزدیک آسانسورها نصب شوند تا مسیرهای خروج ایمن بمانند.
ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق: چه آپارتمانهایی و در چه شرایطی؟
مقررات ملی ایران آپارتمانهای بیش از شش طبقه یا آنهایی که پارکینگ داخلی دارند را به عنوان ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق معرفی میکند که باید این دربها را در راهپلهها نصب کنند تا مسیرهای خروج ایمن بمانند. ضوابط محلی آتشنشانی تهران نیز تأکید دارد که این دربها با مقاومت حداقل ۹۰ دقیقه (EI90) نصب شوند، که این امر به ویژه در سازههای پرجمعیت، زمان حیاتی برای فرار ساکنان فراهم میکند و ریسک حوادث را کاهش میدهد.
آیا تمام مراکز درمانی و بیمارستانها نیازمند درب ضد حریق هستند؟
در پاسخ به اینکه دیگر چه ساختمان هایی نیاز به درب ضد حریق دارند، باید به سراغ مراکز درمانی برویم!
بله، تقریباً تمام مراکز درمانی و بیمارستانها به تعبیه درب مقاوم در برابر آتش نیاز دارند، چون دارای محیطهای حساس با بیماران بیحرکتی هستند که تخلیه سریع آنها چالشبرانگیز است. بر اساس مقررات ملی ایران و استانداردهای بینالمللی مانند NFPA، اکثر دربها باید مقاومت ۱۲۰ دقیقه در برابر آتش و دود داشته باشند. در بخشهای عمومی بیمارستان معمولاً الزامات سختتری اعمال میشود؛ اما در برخی اتاقهای بیماران یا فضاهای کمخطر ممکن است الزام بیش از حد مقاومت نیاز نباشد. همانطور که میدانید اهمیت اصلی این دربها در جلوگیری از گسترش دود است که میتواند در فضاهای بسته مانند راهروها و بخشهای ICU، جان افراد را تهدید کند – این الزامات کمک میکند تا پرسنل پزشکی زمان بیشتری برای مدیریت بحران داشته باشند.
چرا پارکینگهای سرپوشیده و موتورخانهها به درب ضدحریق نیاز دارند؟
پارکینگهای سرپوشیده و موتورخانهها به دلیل وجود مواد قابل اشتعال مانند سوخت خودروها یا تجهیزات الکتریکی، نقاط پرخطری هستند و از ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق محسوب میشوند. بر اساس ضوابط آتشنشانی ایران، نصب آنها در ورودیها و اتصالات به ساختمان اصلی الزامی است، که این امر عملی نه تنها ایمنی را افزایش میدهد، بلکه از آسیب به سازه کلی جلوگیری میکند و در نهایت هزینههای تعمیرات پس از حادثه را پایین میآورد.
آیا مدارس و مراکز آموزشی هم از ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق هستند؟
بله، مدارس و مراکز آموزشی قطعا جزو ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق محسوب میشوند، زیرا اولویت اصلی حفاظت از دانشآموزان و کارکنان در برابر حوادث است. ضوابط آتشنشانی ایران الزام میکند که دربها با مقاومت حداقل ۶۰ دقیقه در ورودی کلاسها، راهپلهها و موتورخانهها نصب شوند تا زمان کافی برای تخلیه فراهم شود. این رویکرد بر اساس مقررات ملی بر محدود کردن گسترش آتش در فضاهای پرجمعیت، که میتواند در لحظات بحرانی تفاوت بین ایمنی و فاجعه ایجاد کند، تمرکز دارد. به ویژه برای کودکان که ممکن است در شرایط استرسزا نیاز به راهنمایی داشته باشند.
از گروه ساختمانهای صنعتی چه ساختمان هایی نیاز به درب ضد حریق دارند؟
ساختمانهای نیازمند درب ضد حریق در گروه ساختمانهای صنعتی، معمولاً برای فضاهایی مطرح است که خطر گسترش سریع آتش یا انتشار گازهای سمی در آنها بالاست، به عنوان مثال:
- کارخانهها و کارگاههای تولیدی که در آنها از مواد قابل اشتعال یا تجهیزات حرارتی استفاده میشود (مانند صنایع رنگ، نساجی، یا چوب).
- انبارهای مواد شیمیایی، سوخت و کالاهای قابل احتراق که احتمال آتشگیری یا انفجار در آنها وجود دارد.
- اتاقهای برق، تابلوهای کنترل و ژنراتور بهویژه در کارخانهها و سولهها.
- موتورخانهها و فضاهای تأسیسات مرکزی که منبع تولید حرارت هستند.
- پارکینگهای صنعتی یا انبارهای زیرزمینی متصل به ساختمان اصلی برای جلوگیری از انتقال دود به طبقات فوقانی.
به طور خلاصه، هر فضای صنعتی که در آن احتمال بروز یا گسترش آتش وجود دارد، باید با استفاده از دربهای ضد حریق با مقاومت حداقل EI90 تا EI120 ایمنسازی شود تا از سرایت آتش به سایر بخشها جلوگیری گردد.
پرسشهای متداول و سریعترین پاسخها
چه ساختمان هایی نیاز به درب ضد حریق دارند؟
ساختمانهای مسکونی بیش از ۶ طبقه، تجاری، اداری، درمانی، آموزشی، هتلها و صنعتی نیاز به نصب درب ضد حریق در نقاط کلیدی مانند راهپله و آسانسور دارند.
آپارتمانهای چندطبقه نیازمند درب ضدحریقاند؟
برای آپارتمانها معمولاً از ۶ طبقه به بالا یا هر ساختمانی با پارکینگ داخلی و مسیرهای مشترک، نصب درب برای واحدها و راهپلهها لازم است (بنا بر ضوابط محلی).
آیا ساختمانهای اداری و تجاری بهطور کلی باید دربهای ضدحریق داشته باشند؟
بله، در فضاهای عمومی، راهروها، پلههای فرار و مرز میان بخش عمومی و خدماتی، بودن درب ضدحریق نیاز و الزامی است و باید مطابق کدهای IBC/NFPA انتخاب شود.
آیا ساختمانهای قدیمی هم نیاز به نصب درب ضد حریق دارند؟
ساختمانهای قدیمی در صورت بازسازی یا تغییر کاربری، طبق مقررات جدید آتشنشانی، باید به این دربها مجهز شوند تا استانداردهای ایمنی رعایت گردد.
