شوره زدن آجر نما یکی از مشکلات متداول در نمای ساختمانهاست که نه تنها روی ظاهر بنا تاثیر منفی میگذارد، بلکه ممکن است نشاندهنده وجود ایرادات فنی در اجرا یا مصالح باشد.
این مشکل به ویژه در شرایط آب و هوایی مرطوب یا در صورت اجرای غیراصولی نما بیشتر خود را نشان میدهد. در این میان، استفاده از آجرهای با کیفیتتر مانند آجر نسوز که نسبت به آجرهای معمولی در برابر رطوبت مقاومتر هستند پیشنهاد میشود. قیمت آجر نسوز در نگاه اول ممکن است بالا به نظر برسد، اما به دلیل مقاومت بالایی که در برابر رطوبت و حرارت بالا دارد، کاملا منطقی است.
در این مقاله به بررسی دقیق دلایل شورهزدگی آجر نما، انواع آن، روشهای پیشگیری و راهکارهای رفع آن میپردازیم.
شوره آجر نما چیست؟
شوره یا سفیدک به رسوباتی سفید رنگ گفته میشود که روی سطح آجر یا ملات نمایان میگردند. این پدیده زمانی رخ میدهد که نمکهای محلول موجود در انواع آجر نظیر آجر نما سفال قرمز ، ملات یا سیمان توسط رطوبت به سطح منتقل شده و پس از تبخیر آب به صورت پودری سفید روی سطح باقی میمانند.
شورهزدگی اگرچه در بیشتر موارد به سازه آسیب نمیزند، اما باعث کاهش چشمگیر زیبایی نمای ساختمان میشود و در صورت تکرار مداوم میتواند نشاندهنده مشکلات ریشهایتری باشد.
آشنایی با دلایل شوره زدن آجر نما
شوره زدن آجر نما از جمله آجر نسوز سفید دلایل مختلفی دارد که از جمله اصلیترین و مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
وجود نمک های محلول در مصالح ساختمانی
یکی از دلایل اصلی شوره زدن آجر نما، وجود نمکهای محلول در مصالحی مانند آجر، سیمان، ملات و گچ است. این مصالح بهطور طبیعی مقادیری نمک دارند که در صورت ترکیب با آب، قابلیت انحلال پیدا کرده و با حرکت رطوبت در دیوار به سطح منتقل میشوند.
آجرهای نامرغوب یا آجرهایی که از خاکهایی با املاح زیاد تولید شدهاند، بیشتر مستعد شورهزدگی هستند. حتی اگر آب مصرفی در ساخت و ساز حاوی املاح زیاد باشد، میتواند منبعی برای انتقال نمک به سازه باشد.
نفوذ و وجود رطوبت در سازه
رطوبت نقش اصلی در فعالسازی شوره دارد. وقتی رطوبت به ساختار دیوار نفوذ میکند، نمکهای محلول را حل کرده و آنها را با خود به سطح نما میآورد.
منابع ورود رطوبت میتواند بارندگی، نشت لولهها، شستوشوی نمای ساختمان با آب زیاد یا حتی بالا آمدن رطوبت از خاک پدیده Capillarity باشد. در مناطقی با رطوبت بالا یا بارندگی زیاد، احتمال بروز شوره بسیار بیشتر است.
اجرای غیراصولی آجرنما
عدم رعایت نکات فنی در حین اجرای نما، میتواند باعث بروز شوره شود. استفاده از ملات خیلی خیس، اجرای کار در هوای مرطوب یا بارانی، انبار کردن آجر در فضای باز بدون پوشش مناسب، و نداشتن عایق رطوبتی مناسب در زیر دیوارها از جمله عواملی هستند که احتمال بروز شوره را چندین برابر میکنند. همچنین استفاده از ملاتهای ضعیف یا حاوی سیمان زیاد نیز میتواند به افزایش احتمال شورهزدگی منجر شود.
طراحی نادرست ساختمان
یکی دیگر از دلایل مهم، طراحی غلط ساختمان است. نبود شیب مناسب برای هدایت آب باران از روی دیوارها، نبود لبههای قطرهچکان در نما، عدم نصب صحیح ناودانیها، یا استفاده نکردن از عایقهای رطوبتی، همه عواملی هستند که باعث تجمع آب و در نهایت نفوذ آن به سازه و شورهزدگی میشوند. گاهی اوقات حتی طراحی نادرست پنجرهها و درزهای باز اطراف آنها نیز به نفوذ آب کمک میکند.
استفاده از آجر یا ملات نامرغوب
آجرهایی که از خاکهای دارای نمک زیاد ساخته شدهاند یا در فرآیند پخت آنها دمای مناسب رعایت نشده باشد، دارای تخلخل زیاد و مستعد جذب رطوبت هستند.
این تخلخل زمینهساز حرکت آسان رطوبت و املاح به سمت سطح آجر است. همچنین ملاتهای ارزانقیمت و بدون کنترل کیفیت، نه تنها چسبندگی مناسبی ندارند، بلکه منبعی از نمکهای محلول هستند که با اولین باران یا رطوبت، باعث سفیدکزدن سطح نما میشوند.
روش های پیشگیری از شوره زدن آجر نما
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای جلوگیری از بروز شوره در آجر نما، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
- استفاده از آجرهای باکیفیت و دارای استاندارد که از خاکهای کمنمک تولید شدهاند.
- اجرای صحیح عایق رطوبتی در زیر دیوارها یا در نقاطی که امکان نفوذ آب وجود دارد.
- انبار کردن اصولی آجرها در محل خشک و دور از باران یا رطوبت پیش از استفاده.
- عدم استفاده از ملاتهای خیلی خیس و بهکارگیری نسبت مناسب سیمان، شن و ماسه.
- استفاده از مواد افزودنی ضدشوره در ملات یا سیمان.
- طراحی درست نما شامل نصب صحیح ناودانیها، قطرهچکانها و شیببندی جهت دفع آب.
- اجتناب از شستوشوی زیاد نمای ساختمان با آب پر فشار، به ویژه در ساختمانهای نوساز.
راه های رفع شوره آجر نما
اگر با وجود رعایت نکات پیشگیرانه، شورهزدگی در آجر مشاهده شد، میتوان از راهکارهای زیر برای رفع آن استفاده کرد:
شستوشوی خشک با برس نرم
در بسیاری از موارد، شوره سطحی است و میتوان آن را با برس نرم یا فرچه خشک بهراحتی از بین برد. این روش در صورتی مؤثر است که شوره تازه و سطحی باشد و رطوبت فعال در دیوار وجود نداشته باشد.
استفاده از محلولهای ضدشوره
در بازار محلولهایی وجود دارند که مخصوص پاکسازی شوره هستند. این محلولها اغلب حاوی اسیدهای ضعیف (مثل اسید فسفریک رقیق یا اسید سیتریک) هستند که با نمکها واکنش داده و آنها را حل میکنند. حتماً پیش از استفاده از این مواد باید از تولیدکننده آجر یا سازنده مشاوره گرفت تا آسیبی به نما وارد نشود.
رفع منبع رطوبت
درمان اصلی زمانی صورت میگیرد که منبع رطوبت شناسایی و برطرف شود. تا زمانی که آب از ناحیهای وارد سازه شود، شوره نیز باز خواهد گشت. پس باید نشتیها، زهکشیهای ناقص، یا نفوذ آب باران را اصلاح کرد.
استفاده از پوششهای محافظ سطحی
مواد نانو و پوششهای آبگریز میتوانند پس از پاکسازی کامل شوره روی سطح آجر اعمال شوند تا از نفوذ رطوبت مجدد جلوگیری کرده و احتمال شورهزدگی را در آینده کاهش دهند.
نتیجه گیری
شوره زدن آجر نما یکی از پدیدههای رایج در ساختمانسازی است که معمولاً به دلیل وجود رطوبت و نمکهای محلول در مصالح رخ میدهد. هرچند که ظاهر آن بهسادگی قابل رفع است، اما اگر بهموقع درمان نشود، میتواند به تخریب تدریجی نمای ساختمان منجر شود.
بهترین راهکار، استفاده از مصالح باکیفیت، اجرای صحیح و رفع اصولی رطوبت است. در کنار آن، استفاده از تکنولوژیهای نوین مانند پوششهای نانو نیز میتواند در افزایش دوام و زیبایی نمای ساختمان مؤثر باشد.
سوالات متداول درباره شوره زدگی آجر نما
آیا شوره زدن آجر باعث تخریب نما میشود؟
خیر، در بیشتر موارد شوره تنها یک مشکل ظاهری است، اما در صورت تکرار مداوم میتواند نشانهای از نفوذ رطوبت و زمینهساز مشکلات جدیتر باشد.
بهترین روش برای پاک کردن شوره آجر چیست؟
استفاده از برس خشک یا محلولهای ضدشوره بسته به شدت شوره میتواند مؤثر باشد. ابتدا باید شدت شوره بررسی شود.
آیا پوششهای نانو ضدشوره هستند؟
بله، این پوششها میتوانند آجر را آبگریز کرده و از نفوذ رطوبت و در نتیجه تشکیل شوره جلوگیری کنند.
چگونه میتوان از شوره زدن آجر جلوگیری کرد؟
با استفاده از آجرهای استاندارد، اجرای صحیح عایقکاری، طراحی درست نما و استفاده از پوششهای محافظ میتوان احتمال شورهزدگی را تا حد زیادی کاهش داد.
